LOGIN

WRÓĆ

 

WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOTU: JĘZYK POLSKI

nauczyciel:  mgr Jolanta Milcewicz

 

OCENIANIE

 

Kryteria osiągnięć na poszczególne oceny szkolne

Kryteria zostały podzielone na trzy zakresy, odpowiadające celom kształcenia ujętym w Podstawie programowej:

  • Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nim informacji (w tym: czytanie i słuchanie, samokształcenie i docieranie do informacji, świadomość językowa).
  • Analiza i interpretacja tekstów kultury (w tym: wstępne rozpoznanie i analiza; interpretacja i wartościowanie).
  • Tworzenie własnych wypowiedzi ustnych i pisemnych.

 

Na ocenę dopuszczającą uczeń potrafi:

Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji

 

Czytanie i słuchanie:

−       Odtworzyć informacje sformułowane wprost

−       Odczytać sens fragmentów (zdań, grupy zdań, akapitów)

−       Wyodrębnić główną myśl całego tekstu

−       Wskazać w tekście retorycznym najważniejsze środki językowe służące przekonywaniu

Samokształcenie i docieranie do informacji:

−       Wybrać podstawowe teksty literackie służące realizacji zadanego tematu, posługując się wybranym źródłem informacji

−       Podjąć próbę znalezienia literatury przedmiotu służącej realizacji zadanego tematu

Świadomość językowa:

−       Wymienić nadawcę, odbiorcę i komunikat jako trzy najważniejsze elementy aktu komunikacji językowej

−       Odróżnić od siebie teksty pełniące funkcję informatywną, impresywną i ekspresywną

−       Objaśnić istotę znaku

−       Posługiwać się pojęciem archaizm

−       Objaśnić istotę związku frazeologicznego

−       Odróżnić od siebie synonimy, homonimy i antonimy

−       Posługiwać się pojęciem styl

Analiza i interpretacja tekstów kultury

Wstępne rozpoznanie i analiza:

−       Przyporządkować epoce nazwiska pisarzy wskazanych w Podstawie programowej oraz wymienić ich dzieła

−       Przyporządkować autorowi tytuły i głównych bohaterów utworów literackich wskazanych w Podstawie programowej

−       Określić tematykę utworów literackich wskazanych w Podstawie programowej

−       Odróżnić od siebie tekst liryczny, epicki, dramatyczny

−       Posługiwać się pojęciami: podmiot liryczny, adresat liryczny, narrator, dialog, monolog

−       Wskazać podstawowe cechy najważniejszych dla omawianych epok gatunków literackich: tragedia, hymn, pieśń, tren, komedia, sonet, satyra, powieść epistolarna

−       Nazwać najważniejsze prądy umysłowe, filozoficzne i artystyczne omawianych epok (teocentryzm, humanizm, sarmatyzm, poezja metafizyczna, klasycyzm, racjonalizm, sentymentalizm) oraz wskazać ich cechy

−       Wskazać w dziełach literackich wskazanych w Podstawie programowej realizację wymienionych wyżej prądów

−       Streścić główne wątki utworów epickich i dramatycznych wskazanych w Podstawie programowej

−       Scharakteryzować głównych bohaterów literackich utworów epickich i dramatycznych wskazanych w Podstawie programowej

−       Rozpoznać najważniejsze środki i zabiegi stylistyczne w utworach literackich omawianych epok (epitet, metafora, porównanie, apostrofa, pytanie retoryczne)

−       Zanalizować utwory wskazane w Podstawie programowej, uwzględniając najważniejsze kategorie opisu (podmiot / adresat liryczny, narrator, świat przedstawiony)

Interpretacja i wartościowanie:

−       Określić przybliżone ramy chronologiczne antyku, średniowiecza, renesansu, baroku, oświecenia i preromantyzmu

−       Objaśnić znaczenie nazw epok literackich: antyk, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, preromantyzm

−       Odczytać znaczenie podstawowych symboli w dziełach literackich wskazanych w Podstawie programowej

Tworzenie własnych wypowiedzi ustnych i pisemnych

−       Posługiwać się komunikatywnym językiem w mowie i w piśmie

−       Wypowiadać się w mowie i w piśmie na zadany temat, w sposób świadczący o co najmniej częściowym zrozumieniu tematu

−       Odnieść się w wypowiedzi do tekstów literackich

−       Podjąć próbę skomponowania wypowiedzi składającej się ze wstępu, rozwinięcia i zakończenia

−       Samodzielnie prowadzić zeszyt przedmiotowy

−       Zrealizować przynajmniej połowę obowiązkowych zadań przewidzianych przez nauczyciela

Dopuszczalne: konieczność pomocy ze strony nauczyciela podczas realizacji zadań, ubogi komentarz, stereotypowość sądów, streszczanie utworu zamiast analizy i interpretacji, drobne błędy rzeczowe, błędy kompozycyjne (np. brak proporcji między poszczególnymi elementami pracy, brak logicznej spójności tekstu, brak wstępu lub zakończenia), błędy stylistyczne, składniowe, frazeologiczne, fleksyjne, interpunkcyjne i orograficzne.

 

Na ocenę dostateczną uczeń potrafi to, co na ocenę dopuszczającą, a ponadto:

Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji

Czytanie i słuchanie:

−       Określić funkcję środków językowych w tekście retorycznym

−       Rozpoznać ironię w tekście

−       Sformułować tezę tekstu bądź fragmentu tekstu

−       Podać argumenty na rzecz tezy

−       Odróżnić argumenty od przykładów oraz tezę od hipotezy

−       Rozpoznać relacje kompozycyjne między poszczególnymi fragmentami (akapitami) tekstu

−       Oddzielić informacje od opinii

−       Wskazać przyczyny i skutki

Samokształcenie i docieranie do informacji:

−       Wyszukać podstawowe pozycje z literatury przedmiotu służącej realizacji zadanego tematu

−       Samodzielnie korzystać ze słowników i leksykonów

Świadomość językowa:

−       Rozpoznać w tekście sześć elementów aktu komunikacji językowej

−       Określić dominującą w tekście funkcję wypowiedzi

−       Objaśnić, na czym polega specyfika budowy języka jako systemu znaków

−       Podać genezę i objaśnić znaczenie najczęściej pojawiających się w tekstach związków frazeologicznych o pochodzeniu biblijnym i mitologicznym

−       Wskazać w tekście staropolskim archaizmy fonetyczne, leksykalne i składniowe

−       Rozpoznać w tekście synonimię, homonimię, antonimię i polisemię

−       Objaśnić pojęcie stylizacji

Analiza i interpretacja tekstów kultury

Wstępne rozpoznanie i analiza:

−       Określić tematykę wszystkich omawianych utworów literackich

−       Podać najważniejsze cechy rodzajowe tekstów lirycznych, epickich i dramatycznych

−       Objaśnić różnicę między literaturą a publicystyką oraz literaturą a retoryką

−       Wskazać podstawowe cechy wszystkich omawianych gatunków literackich

−       Porównać wizerunki Maryi w liryce średniowiecza, postawę podmiotu lirycznego w pieśniach i trenach J. Kochanowskiego oraz tragizm bohaterów tragedii antycznej i szekspirowskiej

−       Scharakteryzować wzorce osobowe i postawy bohaterów, odwołując się do omówionych utworów literackich (asceta, postawa franciszkańska, etos rycerski, postawa stoicka i epikurejska, humanista, Sarmata, oświecony obywatel, „człowiek serca”)

Interpretacja i wartościowanie:

−       Powiązać fakty literackie z istotnymi wydarzeniami historycznymi (np. upadek cesarstwa zachodniorzymskiego, chrzest Polski, odkrycia geograficzne, wynalazek druku, Wielka Rewolucja Francuska),

−       Rozpoznać cechy charakterystyczne sztuki antycznej, romańskiej, gotyckiej, renesansowej, barokowej, klasycystycznej i sentymentalnej

−       Opisać następujące motywy i tematy literackie, odwołując się do omówionych utworów: przemijanie, śmierć, zbrodnia i kara, władza, nieśmiertelność poety i poezji, koncepcje życia godnego i szczęśliwego, naprawa Rzeczpospolitej

−       Scharakteryzować wizję świata i człowieka w Biblii, literaturze antyku, średniowiecza, renesansu, baroku, oświecenia i preromantyzmu, odwołując się do omówionych utworów literackich

−       Wykorzystać podstawowe konteksty do analizy i interpretacji utworów literackich (np. kontekst biograficzny dla Trenów J. Kochanowskiego)

−       Odczytać nawiązania biblijne oraz mitologiczne w omawianych utworach z literatury współczesnej

−       Odczytać znaczenie podstawowych symboli w omawianych dziełach literackich

Tworzenie własnych wypowiedzi ustnych i pisemnych

−       Ułożyć szkicowy plan oraz przygotować na jego podstawie wypowiedź ustną bądź pisemną

−       Skomponować wypowiedź składającą się ze wstępu, rozwinięcia i zakończenia

−       Formułować wnioski interpretacyjne oparte na samodzielnej analizie tekstu

−       Zastosować czytelny podział akapitowy w pracy pisemnej

−       Posługiwać się cytatami w funkcji argumentacyjnej

−       Posługiwać się na ogół poprawną polszczyzną (w zakresie wymowy, fleksji, leksyki, frazeologii, składni)

−       Zabrać głos w dyskusji

−       Wykonać bez pomocy nauczyciela większość ćwiczeń i zadań realizowanych na zajęciach

 

 

Na ocenę dobrą uczeń potrafi to, co na ocenę dostateczną, a ponadto:

Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji

Czytanie i słuchanie:

−       Odróżnić retorykę od erystyki

−       Objaśnić mechanizmy powstawania wypowiedzi ironicznej

−       Rozpoznać i określić typ nadawcy i typ adresata tekstu

−       Rozpoznać charakterystyczne cechy stylu i języka tekstu

−       Nazwać środki językowe i określić ich funkcje w tekście

−       Wskazać cechy gatunkowe tekstu

Samokształcenie i docieranie do informacji:

−       Wyszukać różnorodne pozycje z literatury przedmiotu służącej realizacji zadanego tematu

−       Sporządzić poprawny opis bibliograficzny książki i artykułu oraz zapisów elektronicznych

−       Korzystać z różnorodnych źródeł informacji

Świadomość językowa:

−       Omówić relacje pomiędzy różnymi podsystemami języka

−       Przyporządkować charakterystyczne środki językowe poszczególnym funkcjom językowym

−       Przedstawić pochodzenie polszczyzny

−       Objaśnić pojęcie neosemantyzacji

−       skazać niewerbalne środki komunikacji

−       Wymienić podstawowe typy stylizacji

Analiza i interpretacja tekstów kultury

Wstępne rozpoznanie i analiza:

-       Wymienić głównych twórców kultury (nauki, sztuki, filozofii) i ich dzieła w omawianych epokach

−       Określić funkcje środków językowych zastosowanych w tekście

−       Wskazać dominantę kompozycyjną i stylistyczną oraz dokonać analizy typowego dla epoki i autora utworu literackiego

−       Zdefiniować tragizm, komizm i groteskę jako kategorie estetyczne, odwołując się do omówionych utworów

Interpretacja i wartościowanie:

−       Wskazać związki literatury z wydarzeniami historycznymi, kulturą i sztuką oraz filozofią omawianych epok

−       Porównać wzorce osobowe, kreacje bohaterów oraz wizję świata i człowieka w Biblii, antyku, średniowieczu, renesansie, baroku, oświeceniu i preromantyzmie, odwołując się do utworów literackich

−       Opisać następujące motywy i toposy: jednostka wobec despotyzmu, piekło (zaświaty), wędrówka, szatan, świat jako teatr, człowiek jako boże igrzysko, odwołując się do omówionych utworów

−       Opisać różne realizacje dydaktycznej funkcji literatury, odwołując się do poznanych tekstów

−       Wskazać nawiązania do światopoglądu i estetyki antyku w renesansie oraz do światopoglądu i estetyki średniowiecza w baroku oraz objaśnić przyczynę ich występowania

−       Rozpoznać nawiązania do idei średniowiecza, renesansu, baroku i oświecenia w literaturze współczesnej

−       Ocenić postawy bohaterów literackich

Tworzenie własnych wypowiedzi ustnych i pisemnych

−       Selekcjonować materiał, przywoływać tylko informacje istotne z punktu widzenia tematu

−       Posługiwać się terminologią historyczno- i teoretycznoliteracką oraz językoznawczą

−       Sformułować hipotezę badawczą w odniesieniu do tematu

−       Podsumować rozważania (uogólnić wnioski wynikające z analizy i interpretacji tekstu)

−       Łączyć akapity, używając wskaźników zespolenia

−       Posługiwać się poprawną polszczyzną (w zakresie wymowy, fleksji, leksyki, frazeologii, składni)

−       Posługiwać się stylem stosownym do sytuacji wypowiedzi

−       Przestrzegać zasad etykiety językowej podczas rozmowy, dyskusji, negocjacji

−       Zająć i uzasadnić stanowisko w dyskusji z odwołaniem się do utworu, cytatu, kontekstu lub wiedzy o epoce

−       Aktywnie uczestniczyć w większości lekcji

 

Na ocenę bardzo dobrą uczeń potrafi to, co na ocenę dobrą, a ponadto:

Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji

Czytanie i słuchanie:

−       Odróżnić prawdę od fałszu i szczerość od kłamstwa w wypowiedzi językowej

−       Scharakteryzować podstawowe chwyty erystyczne

−       Odróżnić od siebie wypowiedź perswazyjną i manipulacyjną

−       Zanalizować okres retoryczny jako zamkniętą całość myślowo-stylistyczną

−       Wykorzystać  analizowane teksty naukowe (krytyczno- i teoretycznoliterackie) i filozoficzne jako kontekst interpretacyjny dla utworów literackich

Samokształcenie i docieranie do informacji:

−       Samodzielnie gromadzić i porządkować materiały z różnych źródeł dotyczące języka, literatury, filmu i innych dziedzin sztuki

Analiza i interpretacja tekstów kultury

Wstępne rozpoznanie i analiza:

−       Omówić przemiany gatunkowe w obrębie dramatu i powieści

−       Wskazać i opisać charakterystyczne cechy językowe i stylistyczne w tekstach literackich średniowiecza, renesansu, baroku, oświecenia i preromantyzmu

−       Rozpoznać nawiązania do poetyki renesansu, baroku i oświecenia w literaturze współczesnej

−       Wskazać elementy parodii, pastiszu i trawestacji w dziele literackim oraz określić ich funkcje

Interpretacja i wartościowanie:

−       Porównać sposoby realizacji tego samego motywu (toposu) w dwóch tekstach literackich

−       Zinterpretować dzieło literackie w samodzielnie dobranym kontekście (np. filozoficznym, historycznym, historycznoliterackim, kulturowym)

−       Objaśnić sposoby i mechanizmy reinterpretacji toposów, mitów i symboli literatury wcześniejszych epok w tekstach współczesnych

−       Dokonać samodzielnej analizy i interpretacji dzieła literackiego, posługując się biegle terminologią historyczno- i teoretycznoliteracką

−       Rozpoznać i odczytać przenośne znaczenia dzieła (metaforyczne, symboliczne, alegoryczne, paraboliczne)

−       Dokonać samodzielnej analizy i interpretacji dzieła sztuki, ze wskazaniem funkcji środków wyrazu specyficznych dla danej dziedziny sztuki

−       Dostrzec zależności między tekstem literackim a innymi tekstami kultury

Tworzenie własnych wypowiedzi ustnych i pisemnych

−       Podporządkować kompozycję wypowiedzi własnemu zamysłowi interpretacyjnemu

−       Skutecznie unikać szablonów i schematów językowych

−       Posługiwać się bogatym słownictwem i urozmaiconą składnią

−       Posługiwać się bogatą terminologią (unikając pseudonaukowości)

−       Posługiwać się stylem stosownym do sytuacji, komunikatywnym, o wyraźnych cechach indywidualnych

−       Funkcjonalnie wykorzystywać pozawerbalne środki komunikacji (mowa ciała, intonacja, ton głosu) w wypowiedzi ustnej